Józef Mehoffer (1869-1946)

Malarz, grafik, twórca witraży, wybitny reprezentant sztuki polskiego modernizmu − Młodej Polski, przedstawiciel symbolizmu i secesji.

Urodził się w Ropczycach. Jego przodkowie, austriaccy urzędnicy sądowi, osiedlili się na terenie Polski na początku XIX wieku. Zgodnie z rodzinną tradycją również jemu była pisana kariera urzędnika sądowego. W 1887 roku rozpoczął więc studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jednocześnie jednak uczęszczał do krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, gdzie uczył się w pracowni Jana Matejki. Po dwóch latach wyjechał do Wiednia, aby tam kontynuować studia uniwersyteckie i artystyczne. Zgodnie z dziewiętnastowieczną praktyką nauczania zmieniał ośrodki i uczelnie. W 1890 roku powrócił, na krótko, do krakowskich Alma Mater, odwiedził Pragę, ponownie Wiedeń, ale wkrótce przeniósł się do Paryża. Mimo ukończonych studiów prawniczych wybrał los artysty. W stolicy Francji pobierał nauki w szkole sztuk dekoracyjnych (École Nationale des Arts Décoratifs) oraz w Académie Colarossi i u Leona Bonnata w Szkole Sztuk Pięknych (École des Beaux-Arts).Odbył w tym czasie i później kilka podróży artystycznych po Europie, zawarł ważne przyjaźnie− ze Stanisławem Wyspiańskim, Władysławem Ślewińskim. Poznał m.in. katedry francuskie, mozaiki Rawenny i szkło wytwarzane w Murano.

W 1900 roku w jego życiu rozpoczął się nowy czas. Został powołany do prowadzenia katedry malarstwa dekoracyjnego i religijnego na utworzonej właśnie w tym roku Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Po pięciu latach otrzymał nominację na stanowisko profesora Akademii, a następnie, z dwiema przerwami, między1914 a 1933 rokiem piastował funkcję jej rektora. Udzielał się w życiu artystycznym, społecznym i politycznym. Należał do stowarzyszeń twórczych w kraju oraz w Wiedniu, Paryżu, Brukseli. W 1905 pokazał swoje prace w Monachium, które odwiedził kilka lat wcześniej podczas podróży po Europie.

Jego dorobek artystyczny jest obfity i różnorodny. Współpracował ze Stanisławem Wyspiańskim przy realizacji projektów witraży, także je tworzył. Tą dziedziną sztuki monumentalnej zainteresował się w trakcie wędrówki po Francji. Do najwybitniejszych zrealizowanych przez niego prac należą bez wątpienia witraże w katedrze we Fryburgu w Szwajcarii (1895-1936). Projektował i wykonał liczne polichromie, w tym w katedrze na Wawelu, w Płocku, we Lwowie.

Twórczość Józefa Mehoffera ulegała przeobrażeniom. Był jednym z najznakomitszych przedstawicieli Młodej Polski. Jego malarstwo wyróżnia się walorami dekoracyjnymi, w dojrzałym okresie twórczości nasycał je treściami symbolicznymi. Korzystał z doświadczeń impresjonistów i malarstwa plenerowego. Szukał inspiracji w sztuce ludowej. Chętnie malował portrety, w których realistycznie oddawał rysy twarzy, ale zachowywał reprezentatywny charakter obrazu. W późniejszym etapie twórczości szukał nowych środków wyrazu. Chętnie sięgał do technik graficznych, fascynowało go napięcie między czernią i bielą, bogactwo tonowe technik monochromatycznych. Uprawiał grafikę. Był ilustratorem m.in. „Chimery”, ekskluzywnego pisma kulturalno-artystycznego. Przemyślenia dotyczące sztuki zawarł w dziele „Uwagi o sztuce i jej stosunku do natury”. Publikował artykuły na ten temat. Swoje przeżycia notował w prowadzonym w latach 1891-1897 dzienniku.

Zmarł w Wadowicach.